ميراث فرهنگي استان چهارمحال و بختياري

منطقه حفاظت شده سبزكوه

مناطق چهارگانه سازمان حفاظت محیط زیست معرف نمونه های تقریباً بکر و یا کمتر دستخورده ای از طبیعت هستند که به دلیل داشتن ذخائر با ارزش ژنتیکی گیاهی و جانوری و همچنین پتانسیل های فراوان از جمله اکوتوریسم کشور به شمار می روند. در وضعیت فعلی که اقدامات تاثیرگذار انسانی در دگرگونی محیط هر روز بیشتر از روز قبل می شود و می رود که نسل آینده را در استفاده از طبیعت محروم سازد وجود این مناطق چهارگانه، راهکاری اساسی در جهت حفظ این ودیعه الهی است که می تواند تضمینی در جهت سپردن این امانت به نسل آتی باشد تا نسبت به ظرایط زمان خود از آن بهره لازم را ببرند. منطقه حفاظت شده سبزکوه نمونه ای از مناطق چهارگانه است که قریب 16 سال از حفاظت و تصویب آن می گذرد. به همین منظور بر آن شدیم تا شناسنامه ای را که در پیش رو دارید به عنوان معرفی و آشنا شدن با ویژگی های آن تهیه و در دسترس همگان قرار دهیم. خوشبختانه مطالعات صورت گرفته توسط مهندسین مشاورورزبوم اطلاعات نسبتاً خوبی از منطقه ارائه داده است که سعی گردیده در کنار سایر مطالعات توسط اداره کل حفاظت محیط زیست خلاصه ای از آن را تحت عنوان شناسنامه منطقه حفاظت شده سبزکوه تهیه و جهت استفاده مردم، مسئولین و محققین و دانشجویان ارائه دهد. سبزکوه با اکوسیستمی کوهستانی 272 گونه گیاهی و 138 گونه جانوری را در خود جای داده است که امید است با آگاهی یافتن از غنای بالای طبیعی و ارزش های چندگانه آن با پشتیبانی کلیه علاقمندان و دوستداران طبیعت و توسعه پایدار، حفاظت از این امانت الهی هرچه بهتر و بیشتر تامین گردد.

تاریخچه منطقه:

این منطقه قبل از سال 1365 به صورت آزاد مورد حفاظت قرار می گرفت که به دلیل وجود شرایط خوبی چون گونه های گیاهی و جانوری غنی و منحصر به فرد به منطقه شکار ممنوع تبدیل گردید و به همین منوال تحت حفاظت قرار گرفت تا این که در سال 1369 با بررسی های به عمل آمده در شورای عالی حفاظت محیط زیست مطرح و به عنوان منطقه حفاظت شده مورد تصویب قرار گرفت و پس از اعلام در سال 1370 عملا با همین عنوان تحت حفاظت قرار گرفت.

قابلیت های عمومی منطقه:

منطقه حفاظت شده سبزکوه به دلیل شرایط متنوع، وجود جنگل و منابع آبی سرشار همچون رودخانه، آبشار، چشمه و ... توپوگرافی کوهستانی، مراتع، گونه های جانوری، گونه های آندمیک گیاهی، وجود عشایر، چشم اندازهای بدیع، و ... دارای قابلیت های مختلفی چون:

·         شناخت اجزاء تشکیل دهنده اکوسیستم های مختلف، پوشش گیاهی، گونه های جانوری، اقلیم متنوع، زمین شناسی، وجود جامعه گیاه ارس و گونه جانوری سنجاب ایرانی زمینه تحقیقات و آموزش برای پژوهشگران و جامعه علمی و دانشگاهی را فراهم آورده است.

·         اکوتوریسم از جمله فعالیت های مرتبط و همسو با حفاظت یکی دیگر از قابلیت های منطقه سبز کوه بوده که به واسطه وجود چشم اندازهای طبیعی نیمه عمیق، آبشارهای زیبا، رودخانه، زندگی عشایری و روستایی حاشیه منطقه، کوه نوردی، ماهیگیری، تماشای حیات وحش، ژئوتوریسم و اكوتوریسم می توان از آن بهره لازم را برد.  

منطقه حفاظت شده سبزکوه با وسعتی بالغ بر 54200 هکتار در سه شهرستان، بروجن، لردگان و کیار از توابع استان چهارمحال و بختیاری بین طول های جغرافیایی 51 درجه و 9 دقیقه و 50 درجه و 40 دقیقه شرقی و عرض های جغرافیایی 31 درجه و 27 دقیقه و 31 درجه و 54 دقیقه شمالی واقع شده است. فاصله منطقه با مرکز استان 135 کیلومتر می باشد و از طریق جاده آسفالته شهرکرد به لردگان قابل دسترسی است.

منطقه سبزکوه یک منطقه کاملاً کوهستانی است که از شمال به ارتفاعات کوه کلار و تالاب گندمان، از شرق به روستای سرپیر و سپس به ارتفاعات کوه دودلو، از جنوب به دشت خانمیرزا و روستاهای برجویی، کلامویی، مرادان و از غرب به رودخانه ارمند، دوپلان و سپس به منطقه حفاظت شده جنگلی هلن منتهی می گردد.

راه های دسترسی:

همان طور که گفته شد منطقه سبزکوه یک منطقه با سیمای کوهستانی است. بنابراین جاده های قابل دسترسی به قلب منطقه به جز جاده جیپ رو خاکی له دراز به ارتفاعات هزار دره، اغلب پیرامون منطقه قرار دارند و به دلیل وجود تعدادی روستا و همچنین عشایر در منطقه و به منظور دسترسی به این محل ها، وجود راه های دسترسی آسفالته و خاکی اجتناب ناپذیر می باشد. به همین دلیل دسترسی به منطقه از طریق جاده آسفالته و خاکی پاسگاه برجوئی، از طریق جاده خاکی سرپیر، از طریق جاده آسفالته بروجن به لردگان، جاده آسفالته لردگان به معدن و معدن به دورک و جاده آسفالته حیدرآباد از طریق شهر ناغان و جاده خاکی وستگان از طریق روستای وستگان و جاده خاکی تنگ زندان، جاده خاکی حیدرآباد به دم آب و تنگ لاغر و جاده خاکی روستای چاه گاه امکان پذیر خواهد بود.

به طور خلاصه می توان راه های دسترسی به منطقه سبزکوه را به این صورت بیان کرد:

الف) در حوزه شهرستان بروجن از ضلع شمالی از مسیر جاده خاکی عشایری موسوم به جاده سر آستونه از ضلع شرقی منطقه از مسیر جاده خاکی روستای سرپیر

ب) در حوزه شهرستان لردگان از ضلع جنوب شرقی تا جنوب از روستاهای کلامویی، برجویی، چاگاه و ارمند بالا و از ضلع غربی روستاهای جغد و فارسون.

ج) در حوزه شهرستان اردل از ضلع شمال غربی منطقه از روستاهای دورک، دره عشق و ... تا روستای معدن و در شمال از روستای دم آب تا روستای چهارطاق. [1]