صنایع دستی-رنگرزی سنتی

روناس از زمان صفويه براي رنگ كردن پشم بكار رفته است. ريشه ايست سرخ تيره رنگ كه در زمينهاي سخت مي رويد، طرز رنگ كردن پشم با روناس به قرار زير است : روناس را نرم مي سايند. پشم‌ها از ابتدا با چوبك شستشو مي دهند و براي رفع چربي پشم زاج سفيد بكار مي برند، خاصيت زاج اين است كه پشم رنگ را زودتر و بهتر جذب مي كند. براي رنگ صورتي سير كه مشهور به رنگ پيازي است به ترتيب زير عمل مي كنند: براي يك من پشم چهار من ماست را دور روز در تغار نگه مي دارند تا خوب ترش شود. پس از آن پشم هاي تميز شده و رشته شده را در تغار ماست مي گذارند و لابلاي پشم‌ها روناس سائيده شده مي پاشند (براي هر سه كيلو پشم چهار كيلو روناس لازم است). اگر پشم‌ها 48 ساعت در تغار ماست و روناس بمانند رنگ صورتي سير بدست مي آيد و اگر در ته ماده تغار مزبور مجدداً پشم بگذارند پشمهاي مجدد رنگ صورتي باز به خود مي گيرند. بعداً بايد پشم‌ها را در آب چشمه زلال و سرد بخوابانند و گاهي پشم‌ها را تكان دهند تا روناسها خارج شود. هر چه مدت خيس كردن پشم‌ها در آب طولاني تر باشد تلالؤ و جلاي پشم بيشتر خواهد بود. معمولاً پشم را دوازده ساعت در آب سرد زلال خيس مي كنند. براي بدست آوردن رنگ قرمز به ترتيب بالا عمل مي كنند و روناس بيشتري به مصرف مي رسانند.
- براي بدست آوردن رنگ قرمز از سه ماده استفاده مي كنند:
الف ـ از قرمز دانه كه گياهي است در گيلان و مازندران مي رويد.
ب ـ از حيوان كوچكي بنام قرمز كه در غايت سرخي است و به قدر نخودي است. بدبو است و در برگهاي درختان زندگي مي كند چون به حد طيران برسد تخم كوچكتر از خود مي گذارد كه براي رنگ كردن ابريشم و پشم بكار مي رود  بهترين نوع قرمز بنام قرمز دانه قبرسي معروف است.
ج ـ از كرمهايي كه در كناره درياي گرمسير زندگي مي كنند و شبيه خاكشير است. اين كرمها هم به بزرگي يك نخود مي رسد و ساحل نشينان اين كرمها را جمع مي كنند و خشك كرده به مصرف رنگرزي مي رسانند .